Türkiye'de Yasal Olarak Beslenebilecek Hayvanlar ve Yasak Olanlar
Kısa cevap: Türkiye'de kedi, köpek, gelincik, muhabbet kuşu, kanarya, sultan papağanı, hamster, tavşan, akvaryum balıkları gibi klasik ev hayvanlarını beslemek serbest; ancak kedi, köpek ve gelinciklerin mikroçip ile kayıt altına alınması ve pasaport sahibi olması zorunlu. Egzotik türlerin (bazı papağanlar, iguana, kaplumbağa türleri, yılanlar) büyük kısmı CITES ve ithalat belgesi olmadan bulundurulamaz. Yerli yabani hayvanların doğadan alınıp evde beslenmesi ise tamamen yasak. Ayrıca 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda yapılan değişiklikle pitbull terrier, japon tosası, dogo argentino ve fila brasileiro ırklarının üretimi, satışı, ithalatı ve yeni sahiplendirilmesi yasaklandı.
Bu konuyu araştırmaya başlamamın nedeni bir okurumun sorusuydu: "Kirpi almayı düşünüyorum, sorun olur mu?" O soruyu ciddiye alıp mevzuata girdiğimde, "petshopta satılıyorsa yasaldır" varsayımının ne kadar tehlikeli olduğunu gördüm. Aşağıda kendi notlarımı, hangi soruyu kime sormanız gerektiğiyle birlikte paylaşıyorum.
Üç Kategori: Serbest, Belgeli, Yasak
| Kategori | Örnekler | Ne gerekiyor? |
|---|---|---|
| Serbest (kayıt şartıyla) | Kedi, köpek, gelincik | Mikroçip, dijital kayıt, pasaport, kuduz aşısı |
| Serbest | Muhabbet kuşu, kanarya, sultan papağanı, hamster, gine domuzu, tavşan, akvaryum balıkları | Ek belge yok; satın alma faturası saklanması iyi olur |
| Belgeli | Büyük papağan türleri, iguana, bazı yılan ve kaplumbağa türleri, Afrika cüce kirpisi | CITES belgesi, yasal ithalat/üretim kaydı, fatura |
| Yasak | Yerli yabani türler (tosbağa, sincap, yerli kirpi, yırtıcı kuşlar, baykuş), tehlike arz eden köpek ırkları | Bulundurulamaz; yeni sahiplenme yapılamaz |
Kedi ve Köpekte Asıl Mesele Kayıt
Kedi ve köpek sahiplenirken çoğu kişinin gözden kaçırdığı nokta şu: hayvanın kendisi değil, kaydının olmaması sorun yaratıyor. Mikroçip takılması ve veteriner aracılığıyla kayıt sisteminde sahibinizin adına işlenmesi zorunlu. Ben kendi köpeğimi sahiplendiğimde bu işlemi ilk hafta içinde tamamladım; kayıp durumunda çipin işe yaraması bir yana, denetimde belge sorulduğunda tek dayanağınız o oluyor. Aynı kanun değişikliğiyle kedi ve köpeklerin ev hayvanı satış yerlerinde satışı da yasaklandı; artık bu hayvanlar üretim izni olan yerlerden ya da barınak ve sahiplendirme yoluyla ediniliyor.
Tehlike Arz Eden Irklar
Pitbull terrier, japon tosası, dogo argentino ve fila brasileiro için tablo net: üretim, satış, takas, ithalat ve yeni sahiplenme yasak. Kanun yürürlüğe girdiğinde elinde bu ırklardan hayvan bulunanlar için kayıt ve kısırlaştırma yükümlülüğü getirildi; bu hayvanlar ağızlıklı ve kısa tasmalı olmadan, çocuk oyun alanları ve parklarda dolaştırılamıyor. Yani "sahiplenmek istiyorum" diyerek yeni bir yavru almanız mümkün değil. Bu ırklara ilgi duyanlara benim önerim, benzer enerji ve karakter arayışını mizaç ve aktivite ihtiyacına göre yaptığım karşılaştırmalar üzerinden yeniden değerlendirmeleri.
Egzotik Türlerde Belge Olmadan Adım Atmayın
Egzotik hayvanlarda en sık duyduğum cümle: "Arkadaşımın üretiminden aldım,